Londyńskie Design Museum zorganizowało wystawę „The Nue Black Aesthetic”, na której po raz pierwszy w jednym miejscu zebrano prace 16 czarnoskórych projektantów z różnych dziedzin, od mody po architekturę. Według kuratorki Charlene Prempeh to pierwszy taki pokaz w Wielkiej Brytanii. Ponad sto obiektów ma udowodnić, że czarne wzornictwo nie sprowadza się do jaskrawych kolorów i tkanin woskowanych.
Skąd pomysł na wystawę
Prempeh jest pisarką i założycielką agencji doradczej A Vibe Called Tech. Pomysł zrodził się, gdy pracowała nad monografią o stuleciu czarnego designu i okazało się, że trudno znaleźć na ten temat literaturę czy dokumentację samych projektów. Zaczęła więc sprawdzać, czy któreś muzeum lepiej opisuje twórczość współczesnych czarnych projektantów. W Wielkiej Brytanii, o ile wiedziała, nic takiego nie powstało. Wystawę przygotowała razem z Tiyą Dahyabhai, kuratorką projektu w Design Museum.
Pokaz otwiera krótki rys historyczny. Zaczyna się w latach 20. XX wieku od Ann Lowe, pierwszej afroamerykańskiej projektantki, która została czołową krawcową haute couture. Potem pojawiają się ruch Black Aesthetic z czasów walki o prawa obywatelskie, popowy New Black Aesthetic z lat 80. i rosnące znaczenie afrykańskiego rzemiosła w latach 2000., kojarzone z Diébédo Francisem Kéré i Stephenem Burksem. Oś czasu kończy się w 2023 roku kuratorską wizją Lesley Lokko na Biennale Architektury w Wenecji.
Tożsamość, wspólnota, systemy
Główną część wystawy uporządkowano wokół trzech tematów, które według Prempeh wciąż wracają w pracach twórców z diaspory:
- tożsamość – ławka z jednego arkusza metalu Tejumoli Adenugi nawiązująca do zasad designu Joruba, haftowana czapka ludu Kanuri pokazana obok szkoły projektu Oshinowo Studio, ubrania Bianki Saunders i Saula Nasha oraz meble z rzeźbionych warkoczy ze sztucznych włosów autorstwa Taiby Akhuetie;
- wspólnota – trofeum dla ligi domina w Nottingham Maca Collinsa, wysmakowana wersja wyjazdowego stroju Arsenalu Foday Dumbuyi, ceramika z pracowni Mudbelly Phoebe Collings-James, suknia Feben Vemmen współtworzona z koralikarzami z Akry oraz modułowy stół Andu Masebo, przy którym podczas ośmiogodzinnej sesji grało 16 muzyków;
- systemy – prace osób, które kwestionują obecny porządek od środka lub z zewnątrz.
W ostatniej grupie znaleźli się Samuel Ross, który projektował dla Nike, Zara i Beats by Dre, a jednocześnie prowadzi stowarzyszenie wspierające młodych artystów, oraz Rachel Scott, od 2025 roku dyrektorka kreatywna Proenza Schouler. Scott jest pierwszą czarnoskórą kobietą na czele znanego amerykańskiego domu mody. Z zewnątrz system krytykują Simone Brewster, Giles Tettey Nartey i Nifemi Marcus-Bello. Pokazano m.in. gigantyczny balafon, czyli instrument będący poprzednikiem ksylofonu, oraz aluminiowe meble. Pytają one, dlaczego nigierscy rzemieślnicy pracują na odpadach z Globalnej Północy, skoro surowce wydobywa się na miejscu. Całość wieńczy szklany żyrandol z Murano autorstwa Iniego Archibonga, zrobiony specjalnie na tę wystawę.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
W materiale nie ma informacji o pokazie poza Londynem, więc na razie to wystawa dla tych, którzy wybierają się do Wielkiej Brytanii. Mimo to wiele nazwisk i marek jest znanych także w Europie, od sportowych kolekcji po światową modę. Pytania, kogo dokumentuje historia designu i czyj głos trafia do muzeów, dotyczą zresztą wszystkich krajów, także naszego regionu.
Prempeh mówi wprost, że wystawa ma być przeciwwagą dla braku zainteresowania czarną kulturą i otwartych uprzedzeń, które według niej wróciły po szczycie ruchu Black Lives Matter. Jak powiedziała: „Chcę pokazać całe piękno i głębię czarnego designu jako kontrnarrację”.
Źródło: Dezeen – „Unprecedented Design Museum exhibition surveys „the beauty and the depth of Black design””
